ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲ ಸೀತಾರಾಮ್ ಅವರು ಭಾನುವಾರ 9ನೇ ಬಾರಿ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ನಿರ್ಮಲ್ ಅವರದ್ದಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ಮಲ ಅವರು 2019 ರ ಮೇ 31 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹೊಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತವು ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ಮಲ ಅವರು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆಯಾಗಿ ಜನವರಿ 31 ರಂದು 6 ವರ್ಷ ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ಅವರು ಭಾನುವಾರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.
ನಿರ್ಮಲ ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಲು ಇರುವುದು ಭಾರತದ ಸಂಸದೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ (Central Budget) ಬಗ್ಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಎಂದರೇನು?
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಎಂದರೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದೇಶದ ಆದಾಯ (Income) ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಹಣಕಾಸು ಯೋಜನೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಯಾವಾಗ ಮಂಡನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?
-
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದು
-
ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ
-
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
-
ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
-
ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ
-
ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ
-
ಕೃಷಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುದಾನ
-
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ವಿದ್ಯುತ್) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು:
ಆದಾಯ (Revenue):
-
ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ
-
ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ
-
ಜಿಎಸ್ಟಿ (GST)
-
ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ತೆರಿಗೆ
-
-
ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲದ ಆದಾಯ
-
ಲಾಭಾಂಶ
-
ದಂಡ, ಶುಲ್ಕ
-
ವೆಚ್ಚ (Expenditure):
-
ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚ
-
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ
-
ಕೃಷಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ
-
ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು
-
ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿ
ಬಜೆಟ್ನ ವಿಧಗಳು:
-
ಆದಾಯ ಬಜೆಟ್
-
ವೆಚ್ಚ ಬಜೆಟ್
-
ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಜೆಟ್
-
ಅಂತರಿಮ ಬಜೆಟ್ (Interim Budget) – ಚುನಾವಣೆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಯಾರು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ?
-
ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ
-
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ
ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನ ಮಹತ್ವ:
-
ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ದಿಕ್ಕು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ
-
ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ
-
ತೆರಿಗೆ ದರಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳ ಘೋಷಣೆ
ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್
ಜನನ ದಿನಾಂಕ: 18 ಆಗಸ್ಟ್ 1959
ಜನನ ಸ್ಥಳ: ಮದುರೈ, ತಮಿಳುನಾಡು
ಪತಿ: ಪರಕಾಲ ಪ್ರಭಾಕರ್
ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ: ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (BJP)
ಶಿಕ್ಷಣ :
- ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ
- ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (JNU), ನವದೆಹಲಿ ಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ
ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ:
- 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು
- 2014ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು
ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳು:
- ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವೆ (2017–2019)
👉 ಈ ಹುದ್ದೆ ವಹಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ - ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ (2019 ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ)
👉 ಈ ಹುದ್ದೆ ವಹಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಮಹಿಳಾ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ
ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು:
- ಸತತವಾಗಿ ಹಲವು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ
- ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ
- ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶೀಕರಣಕ್ಕೆ (Make in India) ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು
ವಿಶೇಷತೆ:
- ಸರಳ ಜೀವನ ಶೈಲಿ
- ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಧೈರ್ಯವಾದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು
- ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ.